Domy pomocy społecznej w 2026. Zasady kierowania oraz ustalania odpłatności w świetle aktualnego orzecznictwa i wytycznych organów kontrolujących

• Kierowanie do domu pomocy społecznej oraz ustalanie odpłatności za pobyt należą do najbardziej wymagających zadań, realizowanych przez jednostki pomocy społecznej. Liczne zmiany w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozbieżności interpretacyjne oraz wyniki kontroli organów nadzorczych sprawiają, że prawidłowe prowadzenie postępowań wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale także ich właściwego stosowania w praktyce.
• Zapraszamy Państwa na praktyczne zajęcia, podczas których zostaną omówione aktualne zasady kierowania do domów pomocy społecznej oraz ustalania odpłatności za pobyt mieszkańców, z uwzględnieniem najnowszego orzecznictwa i stanowisk organów kontrolujących.
• Szczególna uwaga zostanie poświęcona problemom pojawiającym się w codziennej pracy, takim jak ustalanie właściwości organu, obowiązki członków rodziny, zmiana wysokości odpłatności, zwolnienia z opłat czy przymusowe umieszczenie w DPS. Szkolenie dostarczy praktycznych wskazówek, które pomogą ograniczyć ryzyko błędów oraz prowadzić postępowania zgodnie z aktualnymi wymaganiami prawa.

• Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej zasad kierowania do domów pomocy społecznej oraz ustalania odpłatności za pobyt zgodnie z obowiązującymi przepisami i aktualnym orzecznictwem.
• Poznanie praktycznych zasad prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym prawidłowej kolejności podejmowanych czynności i wydawanych rozstrzygnięć.
• Zdobycie informacji na temat ustalania kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, zawierania umów oraz wydawania decyzji w sprawach dotyczących członków rodziny mieszkańca DPS.
• Omówienie najczęściej występujących problemów i błędów, wskazywanych przez organy kontrolujące oraz sposobów ich skutecznego eliminowania.
• Zwiększenie bezpieczeństwa prawnego jednostki dzięki właściwemu stosowaniu przepisów dotyczących zmiany odpłatności, zwolnień z opłat oraz postępowań związanych z przymusowym umieszczeniem w DPS.
• Możliwość konsultacji indywidualnych problemów oraz uzyskania odpowiedzi na pytania dotyczące praktyki stosowania przepisów w sprawach kierowania i odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

1. Właściwość organu w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej:
• właściwość miejscowa,
• status osób bezdomnych i okresowo przebywających w miejscach zbiorowego zakwaterowania.
2. Przesłanki umieszczenia i skierowania do domu pomocy społecznej:
• pozytywne,
• negatywne,
• dokumentacja niezbędna do wydania decyzji.
3. Umowa darowizny czy dożywocia oraz obowiązek alimentacyjny członków rodziny a kwestia umieszczenia w DPS-ie.
4. Przymusowe umieszczenie w DPS na podstawie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: 
• legitymacja do złożenia wniosku do sądu, 
• tryb postępowania i obowiązki organu przed sądem, 
• wykonanie orzeczenia sądowego.
5. Tryb postępowania przy kierowaniu do DPS-u. Kolejność wydania decyzji. Wywiad środowiskowy. Najczęstsze błędy proceduralne.
6. Ustalanie odpłatności pensjonariusza:
• przy pierwszym skierowaniu i w wyniku zmian dochodu,
• czy można ustalić odpłatność z mocą wsteczną?
• decyzja zmieniająca a decyzja uzupełniająca z art. 98a ustawy o pomocy społecznej.
7. Ustalenie kręgu członków rodziny zobowiązanych do odpłatności – tryb postępowania. Kolejność osób zobowiązanych, obowiązek alimentacyjny a odpłatność, darowizna i umowa dożywocia – wpływ na obowiązek ponoszenia opłat, osoby zobowiązane mieszkające za granicą.
8. „Mediacje” z członkami rodziny pensjonariusza:
• kiedy umowa, a kiedy decyzja? tryb postępowania,
• analiza przykładowej umowy dla osoby zobowiązanej i osoby spoza kręgu zobowiązanych.
9. Zwolnienia z odpłatności – obligatoryjne i fakultatywne. Postępowanie dowodowe, dokumentowanie.
10. Aktualne orzecznictwo i wyniki kontroli - najważniejsze wyroki sądów dotyczące kierowania do DPS oraz odpłatności, stanowiska organów nadzoru i wojewodów, najczęściej stwierdzane nieprawidłowości podczas kontroli.
11. Odpowiedzi na pytania.
 

Dyrektorzy i kierownicy ośrodków pomocy społecznej, kierownicy działów w tych jednostkach.

Doktor nauk prawnych, radca prawny, absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej; adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego UMCS w Lublinie, trener szkoleń prawnych, arbiter sądu polubownego; konsultant portalu Legalis w zakresie prawa pomocy społecznej; autor kilkunastu publikacji z zakresu szeroko rozumianego prawa cywilnego; konsultant prawny kilku ośrodków pomocy społecznej oraz punktów przeciwdziałania przemocy w rodzinie; specjalizuje się w prawie cywilnym oraz prawie pomocy społecznej.