Nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie oraz edukacja prawna - bieżące problemy i zmiany obowiązujące od stycznia 2026 roku wynikające z realizacji zadań

• Omówienie etapów realizacji ustawowych zadań wynikających z ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) oraz przedstawienie postępowań konkursowych, mających na celu wyłonienie organizacji pozarządowych, którym jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzyć wykonanie zadań w zakresie NPP, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (NPO) oraz edukacji prawnej (EP).
• Przedstawienie zmian obowiązujących w 2026 r. a wprowadzonych ustawą z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zmiany dotyczą w szczególności: zwiększenia dostępności systemu dla osób uprawnionych, wprowadzenia możliwości udzielania porad za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość także poza stanem epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, przyznania beneficjentowi prawa wyboru formy uzyskania pomocy (osobiście w punkcie lub zdalnie), a także modyfikacji sposobu składania oświadczenia o braku możliwości poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej wraz z omówieniem zmian w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości.
• Omówienie bieżących problemów związanych z realizacją zadań, monitorowaniem zawartych umów oraz oceną efektywności przyjętych rozwiązań prawnych w kolejnych latach funkcjonowania systemu.
• Zaprezentowanie zasad prowadzenia kontroli wykonywania zadań z zakresu NPP i NPO przez organizacje pozarządowe, w tym trybu prowadzenia kontroli oraz zasad rozliczania wydatkowania przekazanych dotacji.

• Zdobycie wiedzy niezbędnej do prawidłowego prowadzenia spraw związanych z organizacją i funkcjonowaniem nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym omówienie roli jednostek samorządu terytorialnego w realizacji pomocy prawnej oraz jej dostępności dla zainteresowanych osób.
• Wyjaśnienie zmian w przepisach zmian w przepisach wprowadzonych ustawą z dnia 5.08.2025 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej i przepisach wykonawczych.
• Przedstawienie i omówienie proponowanych zmian legislacyjnych w ustawie o NPP, NPO oraz EP.
• Omówienie problemów związanych z stosowaniem przepisów dotyczących nieodpłatnej pomocy prawnej w kontekście realizacji zadań w 2026 roku.
• Wyjaśnienie kwestii dotyczących przeprowadzania konkursów na realizację zadań przez organizacje pozarządowe (NGO).
• Przedstawienie najnowszego orzecznictwa w powyższych tematach.

1. System nieodpłatnej pomocy prawnej:
a. Zakres stosowania ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.
b. Skuteczność przyjętych rozwiązań prawnych.
2. Przedstawienie zmian w przepisach obowiązujących w 2026 r. a wprowadzonych ustawą z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zm. ustawy o NPP, NPO i EP r.:
a. Modyfikacja sposobu składania oświadczeń przez beneficjentów pomocy.
b. Wyrównanie obciążenia między punktami na terenie kraju poprzez wybór formy udzielania porad za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość albo stacjonarnie, skrócenie terminów oczekiwania na poradę. 
c. Dokumentowanie udzielania porad.
d. Omówienie obowiązujących w 2026 r. zmian w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie NPP, NPO i ED.
3. Zapewnienie przez powiaty prawidłowej realizacji usługi pomocy prawnej poradnictwa obywatelskiego i edukacji prawnej:
a. Warunki organizacyjne i finasowanie realizacji zadań.
b. Obowiązek zapewnienia dostępności usług pomocy prawnej.
4. Warunki prawne realizacji zadań w ciągu roku:
a. Umowy z samorządami prawniczymi - treść zawieranych porozumień oraz umów z adwokatami i radcami prawnymi.
b. Postępowanie z dostrzeżonymi nieprawidłowości w realizacji umów.
c. Efektywność realizacji usług pomocy prawnej i edukacji prawnej.
d. Oceny wykonywania zadań przez jednostki samorządu terytorialnego dokonana przez Ministra Sprawiedliwości i NIK. 
e. Sprawdzenie prawidłowości pobrania dotacji i wykorzystania dotacji – rodzaje dokumentacji potwierdzających poniesione wydatki.
f. Weryfikacja sprawozdań.
5. Wykonywanie przez jednostki samorządu terytorialnego kontroli realizacji zadań. Organizacja kontroli w tym:
a. Monitorowanie i kontrola wykonywania zwartych umów.
b. Planowanie kontroli.
c. Przygotowanie pracowników i dokumentów do kontroli, upoważnienia.
d. Postępowanie pokontrolne 
e. Protokół kontroli, wskazanie ew. nieprawidłowości.
f. Dochodzenie kwot dotacji podlegających zwrotowi - dotacji niewykorzystanych, wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
6. Podsumowanie. Odpowiedzi na pytania uczestników.

Pracownicy starostw powiatowych, gmin, miast na prawach powiatu, sekretarze, pracownicy wydziałów organizacyjnych oraz osoby, które są odpowiedzialne za stworzenie nieodpłatnej pomocy prawnej w jednostce.

Radca prawny, członek Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie. W latach 1995 -2007 arbiter Urzędu Zamówień Publicznych, pełni też funkcję członka Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Radca prawny pracujący w organach administracji publicznej. Od wielu lat ekspert w Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej realizujący szkolenia z zakresu NPP, NPO i EP.